Provinco Bjelo
| ||
Lando | Italio | |
Regiono | Piemonto | |
400px|noframe|Situo de Provinco Bjelo. | ||
Ĉefurbo | Bjelo | |
Provinco Bjelo estas teritorio de la Piemonta Alpa arko, en Italio.
Kompreni
redaktiĜi estas vasta teritorio, kiu etendiĝas de ebenaj areoj kovritaj de rizkampoj en la sudo, ĝis la altaj alpaj valoj en la nordo. La Bjela areo estas aparte riĉa je historio, precipe la mezepoka, kiun oni povas percepti promenante tra la antikvaj vilaĝoj aŭ vizitante la multnombrajn Sanktajn Montojn. Unu el la ĉefaj fadenoj, kiuj povas gvidi viziton al tiu ĉi areo, estas industria arkeologio: la Biella areo ĉiam estis ligita al teksaĵproduktado, kaj precipe al lano, kiu lasis nekredeblajn atestojn de industria arkitekturo en la urboj. Eĉ el ekskursa vidpunkto ĝi ne mankas proponi belegajn vidojn, kiujn oni povas ĝui per grimpado sur la montoj.
Teritorio
redaktiLa Bjela areo estas enfermita okcidente kaj norde per la Bjelaj Alpoj, kun la montoj Marso kaj Bo, kiuj frontas la proksiman Monto Rozo kaj garantias al la suba teritorio konsiderindajn akvoresursojn kaj la ĉeeston de multnombraj printempaj fontoj. En la sudokcidento, la montet-ĉeno de morena origino nomita "Serra di Ivrea" apartigas la Bjelan areon de tiu de Ivreo; oriente kaj sude estas ebenaĵoj kultivitaj ĉefe kun rizo kaj maizo.
La maksimuma alteco de la provinca teritorio estas Monto Marso (2600 m); la minimuman altecon estas la komunumo Gifflenga (187 m super la marnivelo).
La ĉefaj riveretoj estas la Oropa, la Cervo, la Elvo, la Strona di Mosso kaj la Sessera.
Komuniki
redaktiKrom la itala estas ofte parolita en la Bjela areo la piemonta, precipe en la pli internaj vilaĝoj.
Urboj
redakti- Bjelo - Situanta ĉe la piedo de la Bjelaj Alpoj, ĝi estas antikva urbo kiu kolektas gravajn konstruaĵojn en la historia centro de la "Piazzo", kiel la romanika baptejo kaj la baziliko de Sankta Sebastiano, sen mencii la tre gravajn ekzemplojn de industria arkeologio.
- Kandelo - Grava urbo konata pro la antikva "ricetto", fortika areo kie la produktoj kaj riĉaĵoj de la urbo estis stokitaj por protekti ilin kontraŭ atakoj. Ĝi estas unu el la plej grandaj en Italio kaj estas perfekte konservita.
- Cavaglià - Interesa estas la kastelo konstruita ĉe la rando de la urbo kaj tute renovigita en novmezepoka stilo fine de la 19-a jarcento.
- Cossato - La dua plej granda urbo en la provinco estas karakteriza pro siaj vilaĝetoj disigitaj tra la areo, en kiuj la konstruaĵoj kolektiĝas ĉirkaŭ korto, kiel Fecia kun la bela placeto, kun la palaco de la grafoj.
- Crevacuore - Legendo diras, ke ĝia nomo devenas de la morto pro "koro rompita" de princino kiu perdis sian filon en la lago, en kies loko la urbo nun staras. Superstaras la urbon la Sanktejo de la Madono de la Fonto tute mergita en la arbaro.
- Graglia - Antikva urbo kie situas la Sakra Monto de Graglia. Ne malproksime de la sanktejo, en tre specifa punkto, oni povas produkti eĥon de ĝis 11 silaboj!
- Magnano - Estas bone konservita "ricetto" kie, en aŭgusto, okazas la mezepoka Foiro de Sankta Roko, historia re-surscenigo tra la stratoj de la centro.
- Piedicavallo - La lasta urbo en la Valo Cervo, ĝi ofertas tre sugestian historian centron kun Walser-karakterizoj.
- Rosazza -Difinita kiel la plej mistera urbo en Italio, ĝi estis la naskiĝloko de Federico Rosazza, senatano kaj membro de framasonismo, kiu konstruis multajn verkojn en la deknaŭajarcenta stilo: lia kastelo, la urbodomo, la monumenta tombejo kaj preĝejo, kiujn onidiroj sugestas estis utiligita fare de lia Loĝio kiel templo por iliaj ritoj. En la tuta vilaĝo eblas trovi multajn esoterajn kaj framasonajn simbolojn.
- Salussola - Mezepoka vilaĝo ĉirkaŭita de grava cirklo de muroj. Interesaj estas la paroka preĝejo de Sankta Maria Ĉielprenita kaj la malsupra urba pordego superita de gardturo.
- Sordevolo - Ĝi fariĝis escepte fama pro la reprezentado de la Pasio de Kristo kiu okazas ĉiujn kvin jarojn. Ĝin reprezentas pli ol tricent neprofesiaj aktoroj ĉiuj devenaj el la vilaĝo.
- Valdilana - Konstituita el pluraj vilaĝetoj, ĝi estas la enirejo al la Oazo Zegna. En la vilaĝeto Trivero troviĝas la sanktejo "Nostra Signora della Brughiera", dum en la vilaĝeto Valle di Mosso, bonega panorama punkto, troviĝas grava centro de la teksa industrio.
- Zumaglia - Tie troviĝas la samnoma kastelo, mezepoka origino, en kiu troviĝas botanika ĝardeno kun ekzotikaj plantoj.
Eniri
redaktiPer aviadilo
redaktiLa plej proksimaj flughavenoj estas Flughaveno Milano-Malpensa kaj Torino-Caselle.
Per aŭto
redakti- El Torino: aŭtovojo A4, elirejo Santhià, transiru sur provinca vojo 143, direkto Biella.
- El Milano kaj Novaro: aŭtovojo A4, elirejo Carisio, transiru sur provinca vojo 230, direkto Biella.
- El Ĝenovo: aŭtovojo A26, elirejo Vercelli, preterpasu sur provinca vojo 230, direkto Biella.
Per trajno
redaktiLaŭ la linio Torino-Milano foriras respektive du linioj de la stacioj de Novara kaj Santhià kiuj atingas Bjelon kaj tuŝas la ĉefajn urbojn de la areo.
Kiel ĉirkaŭiri
redaktiPer aŭto
redaktiLa Bjela areo havas bonan vojaron kiu atingas ĉiujn lokojn. Precipe la panorama vojo SP 232 Zegna rapide ligas la Valo Cervo kun la Valo de Moso kun ankaŭ vojpeco je alta altitudo de kiu oni povas ĝui esceptan panoramon super la tuta Bjela areo.
Per buso
redaktiĈiuj municipoj de la provinco estas servataj de loka busservo (horaroj en la retejo ATAP)
Vedi
redakti- Sanktejo de Oropo https://www.santuariodioropa.it/ - Atingebla de Bjelo laŭ vojo kiu supreniras la monton tra la arbaro, la sankta monto, deklarita de Unesko heredaĵloko, estas unu el la plej grandaj tiaspecaj.
Itineroj
redaktiIrejo de Oropo: pilgrimado kiu de la ebenaĵo de Santhià atingas la Sakran Monton.
Fari
redakti- Skiado - La Bjela areo, malgraŭ siaj modestaj altitudoj, ofertas kelkajn bonegajn skiinstalaĵojn. La plej gravaj estas tiu de Bielmonte, situanta je 1300 metroj super la marnivelo, kie estas pli ol 10 deklivoj kaj modernaj skiliftoj, kaj tiu de vintro/ Oropa, super la Sakra Monto.
- Ekskursoj - La Bjela areo ofertas al ĉiaspecaj ekskurs-amantoj vastan gamon da itineroj, kiuj trairas la naturan belecon de ĝiaj valoj. Jen eta gustumado de la eblaj ekskursoj.
Manĝi
redaktiLa ĉefe monta formo de la teritorio favoras la bredadon de brutaro (eblas ankoraŭ hodiaŭ ĉeesti transmigradon en la printempo-aŭtunaj periodoj); tial rimarkinda estas la produktado de fromaĝoj (Toma kaj tipa Macagn) kaj kolbasoj (paletta biellese, originale el Coggiola, terpomsalamo, moccetta ...). Inter la lokaj pladoj, la ris en cagnon, la dolĉa palpitòn de Mongrando, la polenta concia (kondimentita per fandita butero kaj fromaĝo) kaj la supa mitunà. Kaj inter la desertoj, la canestrelli el Crevacuore, en Valsessera, en la Bjela varianto, iomete similaj al vafroj, premitaj krak-vafloj kun ĉokolado.
Trinki
redaktiKoncerne alkoholon, elstaras la DOC Erbaluce di Caluso blanka vino (produktita en la areo de Viverone kaj Roppolo), kaj la DOC Coste del Sesia ruĝa (produktitaj kun diversaj indiĝenaj vinberoj kiel ekzemple Nebbiolo), Vespolina kaj croatina, en diversaj orientaj municipoj de la provinco), la aprezita Bramaterra (la nura vino produktita per miksado de la nobla Nebbiolo kun maksimume 30% kroatino, en la Bjela municipoj de Masserano, [[Brusnengo] ], Villa del Bosco, Sostegno kaj Curino), kaj la renoma Lessona, unu el la plej grandaj kaj malnovaj vinoj en Italio, kiu estis forgesita dum longa tempo kaj nun denove ĉiam pli produktita en la samnoma municipo, el la preskaŭ pura Nebbiolo-rebo. Menciindas ankaŭ Ratafià, nigra ĉeriza likvoro tipa de Andorno Micca kiu nun ĉeestas ankaŭ kun aliaj aromaj variaĵoj.